Wołomin 1944 – zapomniana, choć największa bitwa pancerna.

Wołomin miejscowość 20 km od Warszawy. W młodości przejeżdżając czasami przez Wołomin fascynował mnie T-34 stojący na cokole. Ostatnio dość często bywam w pobliżu tego pomnika i postanowiłem zrobić kilka fotek. Na tablicy napis „ W hołdzie bohaterskim żołnierzom 2 Gwardyjskiej Armii Pancernej i żołnierzom Polski Podziemnej którzy w dniach 30 VII – 6 VIII 1944 r. stoczyli w rejonie Wołomina na przedpolu Warszawy bitwę z hitlerowskim najeźcom”.

Wołomin tablica pamiątkowa
Wołomin tablica pamiątkowa

Postanowiłem dowiedzieć się czegoś więcej. Znam Studzianki Pancerne, przyczółek warecko-magnuszewski, ale co z Wołominem? I tu moje zdziwienie – wielka bitwa pancerna całkowicie nie nagłośniona, niemal zapomniana. Dlaczego, bo Rosjanie ją przegrali w swoim zwycięskim marszu na Berlin.

Czołg T-34
Czołg T-34

30 lipca 1944 roku rozpoczęła się pod Wołominem największa na ziemiach polskich bitwa wojsk pancernych. Znana jako bitwa pancerna na przedpolach Warszawy lub bitwa pancerna pod Radzyminem jak i Bitwa pancerna pod Okuniewem (z uwagi na linię frontu biegnącą od Okuniewa przez Kobyłkę, Wołomin i Radzymin). W niektórych opracowaniach określana jest jako trzecią co do wielkość w II wojnie światowej, po Kursku i Falaise. W bitwie po obu stronach wzięło udział około 1000 czołgów – ponad połowa została zniszczona w walce. Brały w niej udział jednostki 3 Korpusu Pancernego, 8 Gwardyjskiego Korpusu Pancernego i 16. Korpusu Pancernego z radzieckiej 2 Armii Pancernej nacierającej od strony Lublina przez Dęblin oraz kilku dywizji pancernych wojsk niemieckich, a mianowicie:1 Dywizji Spadochronowo-pancernej „Herman Goering”, 5 Dywizji Pancernej SS „Wiking”, 3 Dywizji Pancernej SS „Totenkopf „ oraz 4 i 19 Dywizji Pancernej. Walki rozgrywające się na przedpolach Warszawy były ostatnim impulsem do podjęcia decyzji o rozpoczęciu powstania warszawskiego (również i na Pradze, lecz fakt ten jest od lat pomijany milczeniem).
Straty sowieckie były duże, jednak nie na tyle, aby zatrzymać ofensywę 1 Frontu Białoruskiego. Jednak 2 sierpnia Stalin wydał rozkaz zatrzymania ofensywy pod Warszawą. Decyzja ta była reakcją na wybuch powstania w Warszawie.

Tygodniowa bitwa pancerna, zakończona klęską wojsk radzieckich, przyniosła straty wśród mieszkańców Wołomina. Zginęło w niej trzynastu żołnierzy z wołomińskiej jednostki armii krajowej
15 sierpnia 1944 roku wojska radzieckie zajmują Tłuszcz, 30 sierpnia Radzymin a 6 września Wołomin. Rozpoczęły się aresztowania, procesy, rozstrzeliwania, skrytobójcze morderstwa i wywózki w głąb ZSRR żołnierzy AK i NSZ. Część żołnierzy AK i innych organizacji niepodległościowych przeszła ponownie do konspiracji.
Dla pełności obrazu bitwy kilka słów należy się Radzyminowi. W lipcu 1944 roku oddziały armii Krajowej z radzymińskiego Obwodu ‘Rajski Ptak’ przystąpiły do akcji ‘Burza’. Działania bojowe w ramach ‘Burzy’ zbiegły się w czasie z walkami, które prowadził na tym terenie 3 Korpus Pancerny Armii Radzieckiej. Porażka wojsk radzieckich i ich wycofanie się z terenu powiatu spowodowały rozwiązanie oddziałów Armii Krajowej. Po wyzwoleniu ponad setka mieszkańców (przeważnie żołnierze AK) została aresztowana przez NKWD i wywieziona w głąb ZSRR.

Autor tekstu: Wojciech Dąbrowski

Źródło:
https://dobroni.pl/n/wolomin-1944-zapomniana/6367